Artık Hiçbir Halk Tarafından Kullanılmayan 5 Ölü Dil

Ölü dil, eski zamanlarda kullanılan fakat artık hiç kimse tarafından kullanılmayan dillere denir. Eski tarihlerde kullanılmış, konuşulmuş olup şu an yok olmuş ve unutulmuşlardır. Tarihe gömülmüş olan bu dillerin ölmüş olmasının birtakım sebepleri vardır. Bunlar;

  • O dili konuşan halkın yavaş yavaş yok olması ve nüfusunun giderek azalması.
  • Dile sahip çıkan herhangi bir kuruluşun olmaması.
  • Dilin daha çok gelişmesine katkı sağlayan bir topluluğun kalmaması.

Bir dilin ölmesinin hem güzel tarafları hem de kötü tarafları bulunur. Ulusların arasındaki ve insanlar arasındaki ilişkiyi zorlaştırması bakımından çok dilin olması hayatı daha da zorlaştırmaktadır. Bu yüzden bazı dillerin yok olması doğal bir süreci de beraberinde getirir. Fakat aynı zamanda bazı dillerin yok olması bazı kültürleri, gelenek ve görenekleri, inanışları da yok eder. Bu değerlerin yok olması, yozlaşmanın da sebebi olabilir. Anadilini kullanmayı bırakmış, asimile olmuş toplumların dillerinin de beraberinde yok olması kaçınılmaz olacaktır. Bu duruma gelmiş olan ve eskiden kullanılıp şu an kullanılmayan dillere bir göz atalım.

 

1.Fenikece

Fenikece,  Afro Asya dil ailesinin Sami bölümünün Kenan kolunda yer almaktadır. İsrail ve Lübnan’da, Kıbrıs’ın bir kısmında, Suriye’nin kıyı bölgelerinde konuşulmuştur. İlk modern alfabeyi geliştiren Fenikeliler bugün kullanılan alfabenin de bir kısmını kendileri oluşturmuştur. Yazılı eserlerinin büyük bir kısmı, yaşadıkları yerlerin hava ve toprağının nemli olmasından dolayı günümüze kadar ulaşamamışlardır. Geriye kalan eserler ise taş ve çömleklerin üzerine yazılmış olan yazılardır. Fenikece MS 5. yy’a kadar kullanılmaya devam edilmiştir. Fakat sonrasında topluluklarının yavaş yavaş yok olmasıyla dil de beraberinde yok olmuş ve ölü diller arasına girmiştir.

Artık Hiçbir Halk Tarafından Kullanılmayan 5 Ölü Dil - foto-1

 

2.Akadça

Akadça, Afro Asya dil ailesinin Doğu kolunda yer almaktadır. Bilinen ilk Sami dili olan Akadça, Sümer yazısıyla yazılmıştır. Günümüz Türkçesindeki kelimelerin bir kısmı da Akadçadan gelmiştir. Aynı zamanda bu dil dünyada ölü dillerin efendisi olarak anılır. Akadça isimlere MÖ 29. yy’da rastlanmıştır. Bir süre sonra ise Sümer alfabesiyle yazılan metinler tamamen Akadça kullanılmaya başlanmıştır. MÖ 2. bin yılla beraber bu dil Asurca ve Babilce olarak ikiye ayrılmıştır. Bu dönemlerde hüküm sürmüş olup MÖ 8. yy’da yerini Aramice’ye bırakarak yok olmuştur.

Artık Hiçbir Halk Tarafından Kullanılmayan 5 Ölü Dil - foto-2

 

3.Hititçe

 

Hititçe, Hint Avrupa dil ailesinin Anadolu kolunda yer almaktadır. MÖ 16. yy’da konuşulmaya başlanmıştır. Babiller’in ve Asurlular’ın uluslar arası faaliyetlerinde kullanılan anlaşmaların 19 tanesi Hititçedir. Latince ile arasında benzerlikler vardır. Hititçe kelimelerden ‘’genu’’ diz anlamına gelmekte, ‘’kard’’ ise kalp anlamını taşımaktadır. Kendi halkı tarafından Hititçe’ye Nesice de deniyordu. Aynı zamanda Hititler yazılarını kil tabletlere, taşlara, ahşaplara yazıyorlardı. Bu dil MÖ 13. yy’da konuşulmayı bırakılmış olup, Luviler’in Hitit devletine son vermesiyle yerini Luvice’ye bırakmıştır.

 

Artık Hiçbir Halk Tarafından Kullanılmayan 5 Ölü Dil - foto-3

4.Hazarca

Hazarca, Ortaçağda Orta Asyalı yarı göçmen Türk boyu olan Hazarlar’ın konuştuğu dildir.  Bazı araştırmacılar, Hazarca’nın Kafkas ve İran dilleriyle yakın ilişkisi olduğunu söylerler. Hazarların yönettiği bölgelerdeki devletin çok uluslu olduğu ve birçok dile ev sahipliği yaptığı söylenilir. Hazarlardan günümüze kadar gelen 2 belge vardır ve bu belgeler İbranice yazılmıştır. Aynı zamanda Hazarca değişik dönemlerde Kiril, Gürcü, Arap, Yunan, Latin alfabeleriyle yazılmıştır.

Artık Hiçbir Halk Tarafından Kullanılmayan 5 Ölü Dil - foto-4

5.Hitayca

Hitay adı verilen bir topluluk tarafından konuşulmuş olan bir dildir. Bu dilin erken Moğolca ile bağlantılı olduğu düşünülmektedir. Çin’de Liao hanedanı döneminin ve Karahitay devletinin resmi dili olarak kullanılmaya başlanmıştır. 10. yy’da Moğolistan’ın güneydoğu kesiminden göç etmiş yarı göçebe halkın Hitaylar olduğu bilinir. 1243’te bu soyun yok olduğu söylenir ve dil yok olmakla baş başa kalmıştır.

Artık Hiçbir Halk Tarafından Kullanılmayan 5 Ölü Dil - foto-5

You may also like...

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir